Franciszek Stefan Sok\u00f3\u0142 ( 1890-1956), podporucznik rezerwy WP, dzia\u0142acz polityczny, w latach 1933\u20131939 komisarz rz\u0105du RP w Gdyni.
\nFranciszek Sok\u00f3\u0142 urodzi\u0142 si\u0119 we wsi Cyranka k. Mielca. W mieleckim gimnazjum zdawa\u0142 egzamin dojrza\u0142o\u015bci. W czasach szkolnych pozna\u0142 Eugeniusza Kwiatkowskiego. W 1914 podj\u0105\u0142 studia na Wydziale Prawa UJ. Dzia\u0142a\u0142 w Polskich Dru\u017cynach Strzeleckich, gdzie uko\u0144czy\u0142 kurs podchor\u0105\u017cych. Od 6 sierpnia 1914 do 5 marca 1918 w Legionach Polskich w I Brygadzie J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Od 1918 r. dzia\u0142a\u0142 w Polskiej Organizacji Wojskowej.
\nW listopadzie 1918 r. zosta\u0142 mianowany podreferendarzem w Starostwie Powiatowym w Kutnie. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do ko\u0144ca 1926 r. W 1925 r. zosta\u0142 magistrem prawa Uniwersytetu we Lwowie. W tym te\u017c roku zawar\u0142 zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z ziemiank\u0105 Iren\u0105 \u017b\u00f3\u0142towsk\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 trzech syn\u00f3w.
\nZwi\u0105zany z obozem skupionym wok\u00f3\u0142 Pi\u0142sudskiego, dzia\u0142acz BBWR. W 1927 r. zosta\u0142 mianowany wicestarost\u0105 w Kutnie. W latach 1928-1931 by\u0142 starost\u0105 w miejscowo\u015bci Nadw\u00f3rna (woj. stanis\u0142awowskie), gdzie umia\u0142 dobrze u\u0142o\u017cy\u0107 sobie stosunki z miejscow\u0105 ludno\u015bci\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci ukrai\u0144sk\u0105. W latach 1931-1933 wicewojewoda stanis\u0142awowski.
\nW wyniku zatargu z wojewod\u0105 zosta\u0142 przeniesiony w styczniu 1933 r. do Departamentu Morskiego MSW w Warszawie, a nast\u0119pnie z w lutym, w rocznic\u0119 za\u015blubin Polski z morzem (10 lutego 1933 r.) na stanowisko Komisarza Rz\u0105du w Gdyni. Funkcja Komisarza Rz\u0105du skupia\u0142a zar\u00f3wno w\u0142adz\u0119 prezydenta miasta, jak i przewodnicz\u0105cego Rady Miejskiej oraz starosty grodzkiego. W tym czasie, Gdynia z miasta zaniedbanego, \u201eprzyklejonego\u201d do portu, zacz\u0119\u0142a wyrasta\u0107 na pi\u0119kne miasto o \u015bwiatowym obliczu. Nazywano ja polskim Nowym Jorkiem. Liczba mieszka\u0144c\u00f3w wzros\u0142a z 48 tysi\u0119cy do 120 tysi\u0119cy. Do 1939 r. wybrukowano i wyasfaltowano 90 km ulic chodnik\u00f3w i kraw\u0119\u017cnik\u00f3w, a zaprojektowano 400 km kolejnych. Inne sukcesy:
\n– uporz\u0105dkowa\u0142 finanse miasta doprowadzaj\u0105c do zminimalizowania zad\u0142u\u017cenia komunalnego;
\n– utworzy\u0142 zawodow\u0105 stra\u017c po\u017carn\u0105;
\n– zbudowa\u0142 rze\u017ani\u0119 miejsk\u0105, hal\u0119 targow\u0105, Szpital Miejski, Szpital Zaka\u017any;
\n– zorganizowa\u0142 sprawn\u0105 komunikacj\u0119 miejsk\u0105;
\n– uratowa\u0142 przed likwidacj\u0105 Stoczni\u0119 Gdy\u0144sk\u0105.
\nSwoimi dzia\u0142aniami wspiera\u0142 Wojsko Polskie przyczyniaj\u0105c si\u0119 do wybudowania koszar w Red\u0142owie dla 2 Morskiego Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w. 1 wrze\u015bnia 1939 Sok\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na szefa administracji Obszaru Nadmorskiego i Komisarza Cywilnego przy Dow\u00f3dcy Floty.
\nW trakcie obrony Wybrze\u017ca, wobec przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 niemieckich, na rozkaz p\u0142k Stanis\u0142awa D\u0105bka oddzia\u0142y polskie 12 wrze\u015bnia rozpocz\u0119\u0142y wycofywa\u0107 si\u0119 z Gdyni na K\u0119p\u0119 Oksywsk\u0105 wraz z wojskiem na Oksywie uda\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Sok\u00f3\u0142. Dow\u00f3dca Floty admira\u0142 J\u00f3zef Unrug powo\u0142a\u0142 go do s\u0142u\u017cby czynnej, licz\u0105c na to, i\u017c je\u017celiby dosta\u0142 si\u0119 do niewoli zostanie potraktowany zgodnie z konwencj\u0105 o je\u0144cach wojennych. W nocy z 16 na 17 wrze\u015bnia Sok\u00f3\u0142 odp\u0142yn\u0105\u0142 na Hel, i tam zosta\u0142 przydzielony do sztabu kmdr Frankowskiego. Wraz z za\u0142og\u0105 helsk\u0105 dosta\u0142 si\u0119 do niewoli 2 pa\u017adziernika 1939 roku. Przebywa\u0142 w oflagu w Nienburg, p\u00f3\u017aniej Spittal nad Draw\u0105. W marcu 1940 zosta\u0142 przewieziony do siedziby Gestapo w Gda\u0144sku i oskar\u017cony o dzia\u0142alno\u015b\u0107 na szkod\u0119 III Rzeszy. Po d\u0142ugotrwa\u0142ym \u015bledztwie zosta\u0142 w 1941 r. osadzony w Stutthofie. Przeniesiony do Mauthausen-Gusen doczeka\u0142 tam wyzwolenia.
\nW czerwcu 1945 r. wr\u00f3ci\u0142 do kraju. Wkr\u00f3tce zosta\u0142 \u015bci\u0105gni\u0119ty przez b. wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego do Delegatury Rz\u0105du dla Spraw Wybrze\u017ca w Gda\u0144sku na stanowisko Szefa Dzia\u0142u Odbudowy Miast, a p\u00f3\u017aniej Dzia\u0142u Zagadnie\u0144 Materia\u0142\u00f3w i Wyposa\u017cenia Technicznego. W 1947 r. unikn\u0105\u0142 losu E. Kwiatkowskiego i wydalenia z Wybrze\u017ca, ale zosta\u0142 zmuszony do przeniesienia si\u0119 do Warszawy. Od 1947 pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki dyrektora, a od 1948 dyrektora Biura Ekonomicznego w Ministerstwie Pracy i Opieki Spo\u0142ecznej. Jednocze\u015bnie by\u0142 wicedyrektorem w Departamencie Zatrudnienia. W 1950 r. zosta\u0142 „zdegradowany” do stanowiska G\u0142\u00f3wnego Inspektora w Urz\u0119dzie Pe\u0142nomocnika Akcji Rob\u00f3t Rozbi\u00f3rkowych. Umar\u0142 w Krynicy w 1956 r.
\nOpublikowano:
\n\u2022\tGdynia w s\u0142u\u017cbie Rzeczypospolitej (Radom 1939),
\n\u2022\tartyku\u0142y w czasopismach gospodarczych i administracyjnych,
\n\u2022\twspomnienia \u017by\u0142em Gdyni\u0105 (po\u015bmiertnie, 1998).
\nJego imieniem nazwano ulic\u0119 w Chwarznie-Wilczynie w Gdyni. Jest patronem Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 nr 13 w Gdyni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Franciszek Stefan Sok\u00f3\u0142 ( 1890-1956), podporucznik rezerwy WP, dzia\u0142acz polityczny, w latach 1933\u20131939 komisarz rz\u0105du RP w Gdyni. Franciszek Sok\u00f3\u0142 urodzi\u0142 si\u0119 we wsi Cyranka k. Mielca. W mieleckim gimnazjum zdawa\u0142 egzamin dojrza\u0142o\u015bci. W czasach szkolnych pozna\u0142 Eugeniusza Kwiatkowskiego. W 1914 podj\u0105\u0142 studia na Wydziale Prawa UJ. Dzia\u0142a\u0142 w Polskich Dru\u017cynach Strzeleckich, gdzie uko\u0144czy\u0142 kurs[…]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347"}],"collection":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=347"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":349,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions\/349"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}