zwiedzanie Tr\u00f3jmiasta<\/a> s\u0105 do\u0142adne mapki teren\u00f3 wosjowych i strzelnci w Gda\u0144\u015bku.<\/p>\nW pa\u017adzierniku rozstrzelano obro\u0144c\u00f3w Poczty Polskiej , kt\u00f3rzy nast\u0119pnie zostali pochowani w wykopanym dole za kulochwytem.
\nPodczas II Wojny \u015awiatowej \u2013 wykupiony przez Luftwaffe w celu rozbi\u00f3rki ale przetrwa\u0142y do ko\u0144ca wojny \u2013 w 1945 r jeden z mocniejszych punkt\u00f3w obrony , Zesp\u00f3\u0142 strzelnic ostatecznie rozebrano w latach 1946-47.<\/p>\n
Lotnisko cywilne okresu mi\u0119dzywojennego<\/p>\n
1829r. Na p\u00f3\u0142noc od obecnego Pl. Ks. Komorowskiego wojsko pruskie zakupi\u0142o reren z przeznaczeniem na Wielki Plac Cwicze\u0144..
\nOd 1843r. \u2013 regularna jego eksploatacja \u2013 tu odbywali \u0107wiczenia tzw \\Czarni Husarzy, odbywa\u0142y si\u0119 na nim wielkie parady, i manewry
\n1913r. otwarto na tym terenie stacj\u0119 lotnicz\u0105 ksiecia Fryderyka Zygmunta \u2013 stacja posiada\u0142a jeden du\u017cy hangar.
\nOd III 1914 \u2013 prowadzono tam kursy pilota\u017cu my\u015bliwc\u00f3w, zbudowanu drugi hangar
\nIV 1917 \u2013 przeniesiono z Pucka szko\u0142\u0119 my\u015bliwc\u00f3w Fokker \u2013 dzia\u0142a\u0142a do 1918r. rozpocz\u0119to budow\u0119 11 nowych obiekt\u00f3w , przerwano z powodu zako\u0144czenia wojny i niepewne losy Gda\u0144ska.
\nOkres mi\u0119dzywojenny
\nNiemcy nie mog\u0105 si\u0119 zbroi\u0107 nie mog\u0105 posiada\u0107 wojsk lotniczych wi\u0119c utworzono oddzia\u0142y policji, 1919r. sformowano klucz lotniczy policji bezpiecze\u0144stwa. W 1920 r. jednostka zosta\u0142a rozformowana a jej sprz\u0119t oddano pod opiek\u0119 wojsk angielskich. Cz\u0119\u015b\u0107 maszyn trafi\u0142\u0105 do towarzystwa lotniczego w Gda\u0144sku.
\n1919-21 \u2013 wrzeszcza\u0144skie l\u0105dowisko by\u0142o ma\u0142o wykorzystywane, Na potrzeby bazuj\u0105cych tu samolot\u00f3w cywilnych nale\u017c\u0105cych do towarzystw lotniczych wykorzystywano stare hangary.<\/p>\n
1922 \u2013 Mi\u0119dzysojusznicza Komisja Podzia\u0142u Mienia Popruskiego Ligii Narod\u00f3w zdecydowa\u0142a \u017ce Wielki Plac \u0106wicze\u0144 przypadnie WMG z zastrze\u017ceniem \u017ce powstanie tam cywilny port lotniczy.<\/p>\n
Port Lotniczy<\/p>\n
17.VI 1923r. otwarto nowy port lotniczy Gda\u0144sk Wrzeszcz, po\u0142o\u017cony bardziej na p\u00f3\u0142noc od pierwotnego l\u0105dowiska.
\n1924r. \u2013 zbudowano nowe warsztaty i hangar lotniczy (ul. Braci Lewoniewskich – \\SKM i pocz\u0105tek Jana Paw\u0142a II), poprowadzono nowe drogi dojazdowe, zainstalowano urz\u0105dzenia techniczne potrzebne do funkcjonowania lotniska.
\nPrze\u0142om lat 20\/30 port lotniczy sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z ; budynku biurowo \u2013 administracyjnego, hangaru, warsztat\u00f3w, magazyn\u00f3w, dw\u00f3ch stacji benzynowych i siedziby stra\u017cy lotniczej.
\n1924r \u2013 ruch ograniczony do po\u0142\u0105cze\u0144 Berlin \u2013 Kr\u00f3lewiec oraz d Warszawy i MALBORKA.
\n1925r. \u2013 uruchomiono loty do Szczecina, al. Ini\u0119 Berlin \u2013 Kr\u00f3lewiec przed\u0142u\u017cono do Moskwy
\n1926r. \u2013 po\u0142\u0105czenie Malbork \u2013 Elbl\u0105g \u2013 Olsztyn, oraz po\u0142\u0105czenie do K\u0142ajpedy. Oraz do Poznania i Warszay. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144 z Niemcami prowadzi\u0142a sp\u00f3\u0142ka Deutsche Luft Hansa
\n1929r. \u2013 powsta\u0142y Polskie Linie Lotnicze LOT, kt\u00f3re przej\u0119\u0142y po\u0142\u0105czenia WMG z Polsk\u0105.
\n1934r. \u2013 nowy murowany dworzec oraz wybudowany nowy hanar ( pzy wylocie ul Kili\u0144skiego), kt\u00f3ry by\u0142baz\u0105 g\u00f3wnie dla hitlerowskich oddzia\u0142\u00f3w lotniczych.<\/p>\n
Port lotniczy by\u0142 te\u017c miejscem pokaz\u00f3w lotniczych , dzia\u0142a\u0142y na nim prywatne osrodki pilot\u00f3w, aeroklub gda\u0144skiej Wy\u017cszej Szko\u0142y technicznej i inne organizacje lotniczo \u2013 sportowe.
\nPo doj\u015bciu nazist\u00f3w do w\u0142adzy drog\u0105 powietrzna przemycano d o Gda\u0144ska uzbrojenie i sprz\u0119t wojskowy.<\/p>\n
IV 1940r. Miejska sp\u00f3\u0142ka powo\u0142ana z udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa zarz\u0105dza\u0142a lotniskiem.
\nLotnisko jako jedno z nielicznych na terenie III Rzeszy przez ca\u0142\u0105 wojn\u0119 obs\u0142ugiwa\u0142o po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzynarodowe.
\n1941r \u2013 loty do Moskwy oraz d Wroc\u0142awia
\nS\u0142u\u017cy\u0142o te\u017c lotnisko Niemieckim Si\u0142om Zbrojnym, kt\u00f3re utworzy\u0142o w tej dzielnicy szko\u0142\u0119 pilot\u00f3w<\/p>\n
1945-1974<\/p>\n
Zaraz po zdobyciu gda\u0144ska przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 lotnisko zakwalifikowano jako lotnisko wojskowe , nastepnie przekazano w\u0142adzom cywilnym.
\nPas startowy i drogi ko\u0142owania by\u0142y zarzucone wrakami niemieckich samolot\u00f3w oraz zw\u0142okami \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n
1946-1948r. \u2013 odbudowano instalacje naprawiono pasy startowe , odbudowano 2 hangary ( Kili\u0144skiego i 1949 r. zbudowano trzeci hangar (ul. Legion\u00f3w)
\n1951r. \u2013 zbudowano dworzec lotniczy przy Ul. Legion\u00f3w.
\nCa\u0142\u0105 powojenna struktura znajdowa\u0142a siew cz\u0119\u015bci Pd i Pd- wsch lotniska.
\n1949-57 \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 lotniska nale\u017ca\u0142a do wojska wykorzystywane jednak sporadycznie,
\n1961 \u2013 rozbudowano dworzec pasa\u017cerski, 1970r. \u2013 lotnisko mia\u0142o ju\u017c radar.<\/p>\n
Pierwsze loty po wojnie
\n1945 \u2013 pierwsze loty pasa\u017cersko \u2013 pocztowe (Gda\u0144sk \u2013 Wejherowo i Kartuzy) komunikacja lotnicza mia\u0142\u0105 charakter dora\u017any,<\/p>\n
1946r. \u2013 regularne loty Gd- Warszawa, Gd \u2013 \u0141\u00f3d\u017a, szczecin, Bydgoszcz,
\n1946-47 \u2013 liczba odprawianych pasa\u017cer\u00f3w \u2013 18-19 tys
\n1948-49 \u2013 spad\u0142\u0105 do 13-14 tys
\nOd 1957 r. \u2013 systematycznie ros\u0142a (z wyj\u0105tkiem 1953r) i ostatecznie dosz\u0142a do 31 rys.
\n1963 \u2013 38 tys
\n1967 \u2013 129 tys
\n1969 \u2013 166 tys
\n20.II. 1970r \u2013 Milionowy pasa\u017cer.
\n1968 \u2013 po\u0142\u0105czenie d Kopenhagi
\n1973 \u2013 Berlin i Sztokholm<\/p>\n
Brak przestrzeni, lotnisko sierozwija \u2013 plany nowego poza miejscem zabudowanym w R\u0119biechowie rozpocz\u0119to w 1971r a zako\u0144czono w 1974r.<\/p>\n
OSIEDLE ZASPA<\/p>\n
Nazwa pierwotnie odnosi\u0142 si\u0119 do po\u0142o\u017conego w dzisiejszej Letnicy jeziora, w pobli\u017cu uj\u015bcia Wis\u0142y a nast\u0119pnie do powsta\u0142ej nad tym jeziorem osady, obj\u0119\u0142a te\u017c dwory rozproszone pomi\u0119dzy Jelitkowem a Letnic\u0105. Do maj\u0105tk\u00f3w tych z czasem przylgn\u0119\u0142y oryginalne nazwy jak Czerwony Dw\u00f3r (Rothof), Bia\u0142y Dw\u00f3r (Weisshof), Czarny Dw\u00f3r (Schwarzhof), Kr\u00f3lewski Dw\u00f3r, Dw\u00f3r M\u0142y\u0144ski, Dw\u00f3r Naro\u017cny.<\/p>\n
Nazwa \u2013 piaszczyste wydmy p oraz pierwszy odnotowano w dokumencie z 1238r. Nazwa przeniesiona na ryback\u0105 osad\u0119 powsta\u0142\u0105 nad jeziorem. W p\u00f3\u017aniejszym okresie do wsi Zaspa nale\u017ca\u0142 niemal ca\u0142y nadmorski teren pomi\u0119dzy dzisiejszym Jelitkowem a Letnic\u0105.<\/p>\n
M\u0142yn So\u0142tysa Arnolda wzmiankowany w dokumencie z 1263r. lokuje si\u0119 na dzisiejsze Nowe Szkoty,
\nDwory na Zaspie powsta\u0142y dzi\u0119ki zmianie sposobu gospodarowania oliwskich cysters\u00f3w. Koniec XVII w w\u0142a\u015bciciele Zaspy zacz\u0119li oddawa\u0107 ziemi\u0119 indywidualnym u\u017cytkownikom w dzier\u017caw\u0119. Tereny cieszy\u0142y si\u0119 zainteresowaniem rodzin patrycjuszowskich oraz wysokich rang\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych. Pierwsze z nich widoczne na planie z 1734r.
\nCzerwony Dw\u00f3r w okolicach dzisiejszego budynku Jagiello\u0144ska 44 zawdzi\u0119cza nazw\u0119 w\u0142a\u015bcicielce Annie Reginie Deysingen, kt\u00f3\u00aea przyozdobi\u0142a dach czerwon\u0105 dach\u00f3wk\u0105 w 1765r.
\nBa\u0142y Dw\u00f3r znajdowa\u0142 si\u0119 w miejscu gdzie teraz stoj\u0105 bloki przy ul. Czarny Dw\u00f3r 10 i 12<\/p>\n
Dw\u00f3r Kr\u00f3lewski \u2013 na terenie dzisiejszego szpitala im. \u015aw Wojciecha
\nCzarny Dw\u00f3r \u2013 na pocz\u0105tku deptaka prowadzacego z ul. Obro\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca nad morze. Powsta\u0142y w po\u0142owie XVIII stulecia, nazwy przybra\u0142y na pocz\u0105tku XXw.
\nDw\u00f3r M\u0142y\u0144ski zwany te\u017c jako My\u015bliwski \u2013 dzi\u015b wie\u017cowiec przy ul. Pilot\u00f3w 19
\nNajm\u0142odszy dw\u00f3r Naro\u017cny (1831r,) ul. Chrobrego 94 \u2013 przetrwa\u0142 wojn\u0119 i mo\u017cna go podziwia\u0107
\nI rozbi\u00f3r Polski \u2013 1772 \u2013 tereny Zaspy przesz\u0142y w r\u0119ce kr\u00f3la Fryderyka II, kt\u00f3ry w 1776r. wykupi\u0142 te\u017c Nowe Szkoty i w\u0142\u0105czy\u0142 je do Wrzeszcza.<\/p>\n
POWSTANIE OSIEDLA<\/p>\n
1959 \u2013 na PN od lotniska zacz\u0119\u0142o powstawa\u0107 osiedle Przymorze
\n1972 \u2013 Za\u0142o\u017cenie Sp-ni mieszkaniowej Zaspa mia\u0142o powsta\u0107 osiedle dla 41-45 tys ludzi<\/p>\n
PRZYMORZE<\/p>\n
Obecnie Przymorze dzieli si\u0119 na dwie g\u0119sto zaludnione dzielnice:
\nPrzymorze Ma\u0142e \u2013 w zabudowie dominuj\u0105 niskie i \u015brednie bloki mieszkalne, miejscami tak\u017ce domy jednorodzinne;
\nPrzymorze Wielkie \u2013 g\u0142\u00f3wnie bloki oraz Park im. Ronalda Reagana. Znajduje si\u0119 tam, przy ul. Obro\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca, najd\u0142u\u017cszy budynek (tzw. falowiec) w Polsce, mierz\u0105cy 800 m d\u0142ugo\u015bci.
\nObszar zbli\u017cony do zajmowanego przez te dzielnice nazywany jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie Przymorzem.<\/p>\n
Artyku\u0142 o najd\u0142u\u017cszym bloku mieszkalnym w Polsce jest na stronie g\u0142\u00f3wnej, zapraszam do zwiedzania Gda\u0144ska z przewodnikiem<\/a>.<\/p>\nPrzymorze, wbrew nazwie, nie si\u0119ga\u0142o pierwotnie do k\u0105pieliska. Morfogenetycznie, obszar nadmorskiego Parku im. Ronalda Reagana nale\u017cy bowiem do Jelitkowa. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu istnienia Przymorza, okre\u015bleniem tym nazywano p\u00f3\u0142nocny fragment wsp\u00f3\u0142czesnego Przymorza Ma\u0142ego, od ul. Piastowskiej na p\u00f3\u0142noc, a tak\u017ce po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzisiejszej dzielnicy \u017babianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysi\u0105clecia. Ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a skupiona wok\u00f3\u0142 Potoku Oliwskiego.<\/p>\n
Pierwsze wzmianki o wsi Przymorze pochodz\u0105 z XI wieku[potrzebne\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o], kiedy to wie\u015b ta by\u0142a dobrem klasztoru Cysters\u00f3w w Oliwie. Dawniej wie\u015b wzmiankowana jako Primore w 1279 i Prsimore w 1283. Oko\u0142o roku 1540 Przymorze przesz\u0142o w posiadanie Jana Konerta (Conrada), kt\u00f3ry wybudowa\u0142 m\u0142yn na Potoku Oliwskim zwany Ku\u017ani\u0105 Konrada (le\u017c\u0105cy poza granicami wsp\u00f3\u0142czesnego Przymorza).
\nW 1591 teren w rejonie ul. Subis\u0142awa nad Potokiem Oliwskim zosta\u0142 przekazany Janowi Dor\u0119gowskiemu. Powsta\u0142 tam du\u017cy dw\u00f3r i ku\u017anica \u017celaza (p\u00f3\u017aniej miedzi) czynna do oko\u0142o 1750. W 1672 w\u0142a\u015bcicielem nieruchomo\u015bci zosta\u0142 Gottfried G\u00fcnter, a od jego nazwiska dw\u00f3r nazwano G\u00fcntershof. W 1736 dzia\u0142a\u0142a tam ku\u017anica miedzi, w drugiej po\u0142owie XVIII wieku przekszta\u0142cona w kaszarni\u0119, kolejno w olejarni\u0119 (w 1786), nast\u0119pnie w zak\u0142ad, w kt\u00f3rym odlewano \u017celiwo do produkcji karabin\u00f3w, p\u00f3\u017aniej maszyn (do 1860). W 1863 powsta\u0142 tam m\u0142yn zbo\u017cowy[1]; po dewastacji zosta\u0142a wykonana w latach 1994-1999 rekonstrukcja na oryginalnych fundamentach[2].
\nW 1874 Przymorze sta\u0142o si\u0119 wsi\u0105 gminn\u0105 w okr\u0119gu urz\u0119dowym Zaspa. W 1907 wesz\u0142o w sk\u0142ad \u00f3wcze\u015bnie miasta Oliwy, a nast\u0119pnie wraz z ni\u0105 w granice administracyjne miasta Gda\u0144ska w 1926.
\n10 czerwca 1959 przy ul. \u015al\u0105skiej wmurowano kamie\u0144 w\u0119gielny pod pierwszy budynek Sp\u00f3\u0142dzielni Mieszkaniowej Przymorze[3].
\nPrzymorze nale\u017cy do okr\u0119gu historycznego Oliwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ZASPA PRZYMORZE Molo Zaspa, Brze\u017ano Stare molo w Brze\u017anie powsta\u0142o pod koniec XIX wieku. By\u0142o przed\u0142u\u017ceniem ul. Zdrojowej. Dzi\u015b pozosta\u0142y po nim tylko betonowe szcz\u0105tki przy wej\u015bciu na pla\u017c\u0119 przy Parku Haffnera. Pocz\u0105tkowo liczy\u0142o ok. 100 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, potem 215 m (ok. 170 m d\u0142ugo\u015bci od linii brzegowej) i by\u0142o szerokie na 6 metr\u00f3w. Jeszcze[…]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/807"}],"collection":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=807"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":902,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/807\/revisions\/902"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/przewodnikgdanski.pl\/2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}